Edouard Beuckels
Torhoutse steenweg 126, Sint-Andries
Edouard Beuckels werd geboren op 5 november 1922 in Brugge. Hij was de zoon van politieagent Alphonse Beuckels en Julie Govaert. Edouard was de op één na jongste van acht broers en zussen. Hij was metaalbewerker (volgens een ander document ‘autogeleider’) en huwde in 1942 met Lizetta Hilderson. Samen woonden zij op de Torhoutsesteenweg te Sint-Andries. Ze hadden twee kinderen: Roger, geboren op 24 oktober 1942 en Myriam, geboren op 13 april 1944.
Edouard Beuckels was lid van het Geheim Leger. Op 11 september 1944, enkele uren voor de bevrijding, werd hij door de Duitsers opgepakt tijdens een poging om een brug te ontmijnen, naar de Karthuizerskazerne aan de Kruispoort gebracht en daar vermoord.
Het Geheim Leger
Het Geheim Leger ontstond uit heel wat verschillende lokale verzetskernen die zich geleidelijk aan verenigden in een groter geheel. Ze zochten en vonden contact met de Belgische regering in Londen en opereerden vanaf voorjaar 1944 onder de naam ‘Geheim Leger’ of ‘Armée Secrète’. De opdracht van het Geheim Leger bestond voor de geallieerde landing uit het zich voorbereiden op die landing: inlichtingen verzamelen, mannen trainen, wapens verzamelen, sabotage plegen. Kort voor de landing in Normandië op 6 juni 1944 kreeg het Geheim Leger de opdracht actiever te worden: het treinverkeer verstoren, bruggen vernielen, troepentransporten bemoeilijken, telefoonlijnen doorknippen. Kortom, op allerlei manieren de bewegingen van de Duitsers hinderen en de opmars van de Geallieerde troepen vergemakkelijken. Begin september begonnen de kernen van het Geheim Leger bovengronds als militaire eenheden onder gezamenlijk commando te opereren. Ze namen her en der Duitse soldaten gevangen, ondernamen guerilla-acties, pleegden sabotage tegen de Duitsers en probeerden ook installaties die voor de opmars van de geallieerden of voor de naoorlogse heropbouw essentieel waren van vernieling door de Duitsers te vrijwaren: zo werden bijvoorbeeld een aantal bruggen, maar ook de telegraafcentrale van Brugge of de binnenhaven van Brugge van vernieling gered. Na de bevrijding hielp het Geheim Leger de geallieerden met gids- en verkenningsopdrachten of met het bewaken van krijgsgevangenen. Een aantal verzetsgroepen, bijvoorbeeld de ‘Stoottroep Luitenant Jerome’ van het Geheim Leger of een groep van het Leger der Partizanen onder leiding van Henri Demeyer, werden opgenomen in het Belgisch Leger of namen onder geallieerd bevel deel aan de gevechten rond de Westerschelde of in Duitsland, tot aan het einde van de oorlog.
Lid van het geheim leger
Edouard Beuckels werd in september 1944 lid van het Geheim Leger, Zone III Brugge Oostende, groep Brugge. Het is niet bekend wanneer hij precies werd aangeworven, en het is ook niet duidelijk door wie. Een aanwerving begin september 1944 hoeft geen verbazing te wekken. Sommigen spreken in dat verband van “weerstanders van het laatste uur”, maar dat is misleidend en roept verkeerde connotaties op. Begin september 1944 is het moment waarop het Geheim Leger uit de clandestiniteit treedt en optreedt als een heuse militaire eenheid onder leiding van officieren uit het Belgisch leger, de Geallieerde bevelhebbers ter plekke en uiteindelijk ook de Belgische regering in Londen. Er is begin september 1944 een grote nood aan versterking: in de clandestiniteit kon geen al te groot verzetsleger uitgebouwd worden en heel wat mannen waren door de Duitsers opgepakt, gedeporteerd of vermoord. Aanvulling van de rangen was dus dringend nodig. Het kader en de commandostructuren van de tijdens de laatste maanden bleven behouden en op korte tijd werden heel nieuwe manschappen aangeworven en in de structuren van het Geheim Leger opgenomen. Op die manier kon het Geheim Leger effectief optreden en een rol spelen tijdens en na de bevrijding.
Vermoord na zijn gevangenneming
In de documenten wordt beschreven dat Edouard Beuckels “werkelijk heeft deelgenomen aan de bevrijdingsgevechten” en dat hij “werd door de vijand verrast op het ogenblik dat hij een anti-destructiedaad van het grootste belang uitvoerde”. Hij probeerde om de draden van de springladingen die de Duitsers onder de brug aan de Smedenpoort hadden aangebracht door te snijden, om zo de vernieling van de brug te voorkomen. Dat mislukte helaas: hij werd gezien, gearresteerd en meegenomen naar de Karthuizerkazerne aan de Kruispoort. Daar werd hij mishandeld en vermoord. In de archieven is daarover een verklaring te vinden van Jan Aspeslagh, adjunct politiecommisaris: “… is uitgemaakt dat de genaamde Beuckels Edouard … den 11/9/1944 opgeleid werd door drie Duitsche soldaten. Dit werd gezien aan de Konink Albertplaats door de genaamde Vande Voorde Michel … Het verder onderzoek heeft uitgemaakt dat de Beuckels Edouard door leden van de Vlaamsche SS in de Karthuizerinnenkazerne neergeschoten werd.”
De Duitsers en de collaborerende organisaties hadden geen medelijden met gevangen genomen verzetslui. Ze beschouwden hen als vrijschutters of partizanen en vaak werden zij zonder pardon ter plekke vermoord. In de gevechten rond de bevrijding stierven zo meerdere verzetslui. Alphonse Mouton en Ivon Thomas werden met een nekschot vermoord en in de Damse vaart gegooid, toen ze als verkenner samen met een Canadese eenheid in een Duitse hinderlaag liepen, of Michel Van Hamme en René Peers De Nieuwburgh werden bij het kasteel van Bulskampveld vermoord toen ze op bevel van de Canadezen onderweg waren naar een opdracht om krijgsgevangen te bewaken. Edouard Beuckels kon niet verhinderen dat de brug werd vernield.
Erkend als gewapend weerstander
Na de oorlog werd Edouard Beuckels erkend als gewapend weerstander en ontving weduwe Lizetta Hilderson een weduwenpensioen. Zij stond er na de dood van Edouard alleen voor om twee kleine kinderen op te voeden.
Het huis waar het gezin Beuckels-Hilderson woonde, is ondertussen afgebroken en vervangen door een nieuw gebouwencomplex.
bronnen:
- Niet langer geheim Guy Van Poucke, Verbeke, 1987
- Luc Schepens, Brugge Bezet
- Erkenningsdossier weerstander Edouard Beuckels
Wikipedia, https://nl.wikipedia.org/wiki/Canadabrug